THƠ CHỮ HÁN CỦA HỒ XUÂN HƯƠNG

     

(truongsontay.com) – Thi sĩ hồ Xuân Hương có hai biểu tượng thơ, thơ chữ hán việt và thơ chữ Hán. Tôi hotline thơ chữ thời xưa của bà là thơ thuần Việt, bởi hầu như nhà thơ đã “tẩy sạch” dấu tích của Đường thi<1>, Tống thi<2>, mà thấm tẩm vào vào đó bạn dạng sắc, cốt biện pháp Việt, tương tự như phủ ngập hương vị dân gian vị trí bà đã mập lên cùng trải nghiệm. ở bên cạnh đó, thơ chữ hán việt của hồ Xuân hương thơm lại cho bạn đọc tưởng tượng khác về dung mạo thi sĩ của bà.

Bạn đang xem: Thơ chữ hán của hồ xuân hương

*

Nhà nghiên cứu và phân tích Mai Ngọc Phát

Trong suốt những thế kỷ sinh sống Việt Nam, thơ văn chữ Hán luôn chiếm vị thế độc tôn “chính thống”, còn thơ văn chữ hán bị coi như “ngoài luồng” tuy nhiên nó luôn luôn được quần chúng. # nâng niu, gìn giữ. Thơ tiếng hán vốn là thơ của tầng lớp nho sinh, của vua quan với kẻ sĩ dùng để xướng họa, tỏ bày nỗi niềm riêng, “tức cảnh sinh tình”. Hồ nước Xuân Hương cũng rất được các học mang đương thời đánh giá rất cao tài thơ chữ thời xưa của bà. Nương theo vết tích thời hạn cho thấy, hồ Xuân hương đã biến đổi thơ chữ Nôm xen kẽ với thơ chữ Hán. Nhưng fan viết bài này xin coi từ bỏ thơ chữ Hán mang lại thơ chữ hán việt của bà là 1 hành trình. Đó là hành trình dài của một nhà thơ từ khu vực xa hoa, “mũ cao áo dài”, điện lấp uy nghiêm cho với đời sống lầm than, dân gian lấm bụi, tinh nghịch với khát vọng trường đoản cú do, đậm chất phong tình và phản kháng.

Ở vn khi chưa lộ diện phong trào Thơ Mới, ngoài những thể thơ như lục bát, song thất lục bát, đồng dao v.v., các nhà thơ từ Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Bà thị xã Thanh Quan, Bùi Kỷ, nai lưng Tế Xương, Tản Đả, Nguyễn Khuyến… đều ảnh hưởng thơ Đường, thơ Tống Trung Hoa. Khi các nhà thơ viết thơ bằng chữ Hán gọi là thơ Hán Đường luật, cùng viết thơ bằng văn bản Nôm điện thoại tư vấn là thơ Nôm Đường luật.

Tôi phát âm tập thơ “Lưu mùi hương ký” của hồ Xuân Hương, được ông trằn Thanh Mại ra mắt năm 1964, mang đến thấy, thơ chữ hán việt của bà bên trong hệ hình thẩm mỹ và hệ thống quy tắc phức hợp của thơ Hán Đường luật. Thơ Hán Đường luật có thể “thất ngôn chén bát cú” được xem như là dạng chuẩn chỉnh nhất, biến thể có những dạng “thất ngôn tứ tuyệt”, “ngũ ngôn tứ tuyệt”, “ngũ ngôn chén cú” cũng tương tự các dạng ít thông dụng khác. Hồ Xuân Hương phần lớn làm thơ chữ hán theo thể “thất ngôn chén cú”. Xin dẫn nguyên văn một bài thơ chữ hán việt “Nhãn phóng thanh” của bà đã làm được phiên âm giờ đồng hồ Việt và phiên bản dịch thơ của cố kỉnh Hoàng Xuân Hãn, mang tên “Mắt tỏa color xanh”. Bài thơ này phía bên trong loạt bài vịnh cảnh ca tụng vẻ đẹp tổ quốc đất nước.

NHÃN PHÓNG THANH

Vi sở hữu loa đại tháp yêu mến minh

Đáo demo tu giao nhãn phóng thanh

Bạch thuỷ ma thành thiên nhẫn kiếm

Hàn đàm phi lạc độc nhất vô nhị thiên tinh

Quái hình vị dĩ tiêu tam giáp

Thần lực hề dung tạc Ngũ Đinh

Phảng phất vân đồi diện ám điểm

Cao tăng ưng hữu toạ đàm kinh.

Bản dịch nghĩa:

Mầu lam nhạt mờ mờ nối trời xa với bể xa.

Đến đây, tưởng như trong đôi mắt tỏa sắc xanh ra

Nước bạc mài đá thành nghìn mũi gươm nhọn

Giữa váy đầm vắng, dường như có một sao trời sa xuống.

Vách đá hình lạ mắt không dễ dùng làm bảng đề danh kẻ đỗ đại khoa,

Nếu không sức thần thì sao tạc nổi tượng lực sĩ kiêu hùng như vậy.

Phảng phất mây xuống thấp, bên trên đã xẩm tối,

Chắc đã gồm vị cao tăng ngồi lặng ngắt tụng kinh.

Bản dịch thơ:

MẮT TỎA MÀU XANH

Bể xanh bao phủ loáng tận trời xa,

Đây ngỡ màu xanh mắt tỏa ra.

Nước tệ bạc mài đề nghị nghìn mũi kiếm,

Đầm yên rơi xuống một sao sa.

Quái hình chưa dễ đề khoa bảng,

Thần lực đâu đà tạc tượng ma.

Phảng phất mây thẩm tra đầu xẩm tối,

Cao tăng sẽ tụng vùng chiền già.

Tôi không đánh giá bài thơ dựa trên quy mong của thơ Đường luật, như “nhất tam ngũ bất luật” (chữ thứ nhất, vật dụng ba, thứ năm không nên theo luật), “nhị tứ lục phân minh” (câu sản phẩm công nghệ hai, bốn và sản phẩm sáu đề nghị đối ý), cũng giống như không đối chiếu từng câu trong bài xích thơ của hồ Xuân hương theo luật, niêm, vần, đối và bố cục tổng quan của Đường Thi.

Nói chung, nếu thiên nhiên cảnh trang bị trong thơ tiếng hán Hồ Xuân Hương mang tính chất tượng trưng, nhân hóa, phúng dụ thì trong thơ chữ thời xưa của bà, cảnh đồ vật do bé người thi công cùng những danh thắng vạn vật thiên nhiên thường hiện nay ra sống động và trữ tình. Sự chân thật trong thi ảnh hiển hiện trong tâm trí bạn đọc là chủ yếu nó và tính trữ tình mở ra từ khía cạnh người quan sát, ngắm nhìn vẻ đẹp mắt ấy. Bài xích thơ “Nhãn phóng thanh”/ “Mắt tỏa màu sắc xanh” cho thấy thêm cái tư thế khiêm dường và có phần khép nép của người viết. Câu thơ “Nước bội bạc mài bắt buộc nghìn mũi kiếm/ Đầm yên ổn rơi xuống một sao sa” cho biết bóng dáng bé dại bé ở trong phòng thơ đã hòa vào vạn vật thiên nhiên rộng lớn. Người sáng tác bài thơ như vừa mỏng mảnh manh lộ diện tựa một cánh hoa đã nôn nả rụng xuống, mất hút vào đám cỏ. Ngay lập tức hai liên hiệp của bài xích thơ (câu thứ bảy và tám) mang lại thấy, người sáng tác vẫn nương theo tâm trạng của fan ngâm vịnh đã xuất hiện thêm từ câu thơ Phá đề, cơ mà không tạo cho chính mình đọc sự bất ngờ, không gây nhiều thảng thốt. “Phảng phất mây rà soát đầu xẩm tối/ Cao tăng đã tụng vùng chiền già”. Trọng điểm trạng này mang đến thấy, người sáng tác đang rứa giấu đi một nỗi lo lắng toan, nỗi bi tráng thường phảng phất trong những bài thơ chữ hán của bà. Đó là trung ương trạng tầm thường của thế hệ nho sĩ cuối thế kỷ 18 thời điểm đầu thế kỷ 19, lúc chính sách phong loài kiến suy tàn, nhiều trở thành động.

Xem thêm: Các Phương Pháp Xác Định Co2 Trong Không Khí, Tiêu Chuẩn Quốc Gia Tcvn 10736

Có thể nói, thơ chữ nôm Hồ Xuân hương chưa thoát ra khỏi hệ quy chiếu thẩm mỹ thời đại của bà. Mặc dù thế qua thơ chữ Hán, bà vẫn được reviews là giữa những nhà thơ tài hoa cùng có phong thái riêng. Nếu đối chiếu bài thơ “Mắt tỏa màu xanh” với bài bác “Tức cảnh chiều thu” của Bà thị xã Thanh Quan, ta thấy, hai bên thơ bao gồm tâm trạng khá tương đồng và cùng được diễn đạt bằng lối thơ tả cảnh, ngâm vịnh, bàng bạc bẽo một nỗi niềm u hoài ráng quận.

TỨC ẢNH CHIỀU THU

Thánh thót tàu tiêu mấy phân tử mưa,

Khen ai khéo vẽ cảnh tiêu sơ.

Xanh om cổ thụ tròn xoe tán,

Trắng xoá ngôi trường giang phẳng lặng tờ.

Bầu dốc giang sơn, say chấp rượu,

Túi lưng phong nguyệt, nặng vì chưng thơ.

Cho giỏi cảnh cũng ưa người nhỉ,

Thấy cảnh ai mà chẳng ngẩn ngơ.

Như bạn viết sẽ đặt sự việc từ đầu, nếu coi những bài xích thơ chữ thời xưa của hồ nước Xuân hương thơm là nền tảng, chỗ xuất phát, thì thơ chữ hán của bà đó là điểm đến. Thơ chữ hán đã chuyển bà thay đổi thi sĩ xuất sắc độc nhất của văn học trung đại cùng được ái mộ đến tận bây giờ. Xin dẫn bài thơ “Hang Cắc Cớ” hầu như có phổ biến một góc quan gần kề thiên nhiên, chia sẻ trình bày tâm trạng, nhưng các bạn đọc không thể nhận ra kích cỡ gò bó của thơ Đường luật. Vẫn thể thơ “thất ngôn chén bát cú”, nhưng người sáng tác đã Việt hóa nó bằng xúc cảm, âm điệu, quan trọng đặc biệt cách cần sử dụng từ ngữ dân gian rất linh thiêng hoạt cùng sáng tạo.

HANG CẮC CỚ

Trời đất hình thành đá một chòm,

Nứt làm cho đôi miếng hổng áo quan hom.

Kẽ hầm rêu mọc trơ toen hoẻn,

Luồng gió thông reo vỗ phập phòm.

Giọt nước hữu tình rơi lõm bõm,

Con đường vô ngạn buổi tối om om.

Khen ai đẽo đá tài xuyên tạc,

Khéo hớ hênh ra lắm kẻ dòm.

(Theo bản khắc 1922)

Theo bố cục tổng quan của thể thơ “thất ngôn chén cú”, phần Mạo với hai câu thơ Phá đề (câu 1) với Thừa đề (câu 2), hồ nước Xuân hương thơm đã biến hóa hẳn cái tứ thế nghiêm cẩn, dè dặt thường thấy trong thơ chữ Hán. Hầu như hình hình ảnh tinh nghịch, tấp nập như “đá một chòm”, đặc trưng với bút pháp và từ ngữ khơi gợi chỉ hồ nước Xuân Hương bắt đầu có: “Nứt làm đôi mảnh hổng cỗ áo hom” gợi cho chính mình đọc tương tác tới hình tượng Yoni (âm vật), cặp đôi biểu tượng “Linga – Yoni” trong tín ngưỡng phồn thực có từ thời nguyên thủy. Chữ “hòm hom” vốn ít mở ra trong văn viết, cơ mà dùng phổ biến trong ngữ điệu dân gian như một phương ngữ nhằm giao tiếp, đùa nghịch, ám chỉ sự sâu hút, gợi đến các hố, hốc buổi tối om. Chữ “hòm hom” lạ mắt này được hồ nước Xuân Hương cần sử dụng lại trong bài “Động hương thơm Tích” rất tấp nập và tất cả phần sexy nóng bỏng hơn: “Bày đặt kìa ai khéo khéo phòm/ Nứt ra một lỗ hỏm quan tài hom”.

Cách dùng chữ đậm tính dân gian “folklore (phôn-clo)” được tác giả tung tẩy tiếp ở nhị câu Thực khai triển tựa đề với cả ở nhì câu Luận của bài thơ. Phần lớn hình hình ảnh quen ở trong ta vẫn gặp mặt trong đời sống hằng ngày được hồ Xuân Hương diễn tả bằng thứ ngôn ngữ giầu âm điệu và hình tượng, “trơ toen hoẻn”, “vỗ phập phòm”, “tối om om”. Với hệ thống từ vựng độc đáo và khác biệt này, bà vẫn đưa độc giả tới một nơi mà người ta cảm nhận chắc rằng chỉ tác giả bài thơ mới biết địa danh đó.

Đặc biệt, hồ Xuân hương thơm đã chọn cách gieo vần độc đáo, vần “om” gợi cho chính mình đọc nhớ cho một câu trong giờ đồng hồ Phạn, được coi là câu thần chú ước Quán vắt Âm tình nhân Tát (Avalokiteshvara): “Om Mani Padme Hum”<3>. Tạm phiên âm theo giờ Việt: “Ôm Ma Ni pa (đơ) Mê Huum”, hoặc theo âm Hán -Việt “Úm ma ni bát ni hồng”. Câu chú này xuất phát điểm từ khái niệm về chân lý hoàn hảo nhất và trạng thái trống rỗng không. Theo Lạt Ma Thubten Zopa Rinpoche: “Âm thanh cùng câu chú, như toàn bộ những dạng biểu lộ khác nhau, đều tại phần của cõi tương đối xuất hiện từ rỗng không” (Thanh Liên dịch).

Trong tía phần bố cục (Đề, Thực, Luận) của bài bác thơ “Hang Cắc Cớ” vừa trình bày, hồ nước Xuân Hương sẽ Việt hóa buổi tối đa cách làm biểu đạt, từ trung khu trạng, cảm hứng đến hình hình ảnh và ngôn ngữ. Bài xích thơ bao gồm chăng chỉ với dấu dấu Đường thi trong số chữ, số câu và cách gieo vần. Kể cả hai liên hiệp “Khen ai đẽo đá tài xuyên tạc/ Khéo hớ hênh ra lắm kẻ dòm” cho thấy, các hình hình ảnh trong bài xích đã hoạt động không ngừng, bất tuân thủ theo đúng quy qui định cảm xúc. Niêm lao lý và bố cục của bài bác thơ như đã có được phá bung, như tạo nên một thể thơ khác, khôn xiết gần với ca dao dân ca, thơ dân gian truyền miệng. Đặc biệt hơn, cùng với hai liên hiệp giàu tính phúng dụ, bài bác thơ đã tạo nên sự khiêu khích, khêu gợi sở hữu đậm tính dục (libido) nhưng miêu tả rất tài tình, hóm hỉnh. Hai câu kết bài bác “Hang Cắc Cớ” thuộc với hầu như câu thơ kết của một vài bài thơ khác, “Ốc nhồi”, “Quả mít”, “Hang Thánh Hóa”, “Đèo cha Dội”, “Đánh đu”, “Vịnh chiếc quạt”… đã gửi Hồ Xuân Hương trở thành thi sĩ dám nhảy múa bên miệng vực nguy hại và cũng thiệt hấp dẫn. Bà đã trở thành thi sĩ lạ mắt có một không hai trong văn đàn Việt xưa với nay.

Xem thêm: Soạn Bài: Từ Ghép Ngữ Văn 7 Tập 1, Soạn Bài Từ Ghép

Từ thơ chữ Hán mang lại thơ tiếng hán Hồ Xuân hương thơm quả là 1 hành trình, một khoảng cách khá xa cùng khác biệt. Thơ chữ Hán du nhập vào vn từ các thế kỷ trước, cùng dĩ nhiên, đó là thành phầm của văn chương “ngoại nhập”. Đã qua bao cố kỉnh kỷ với cũng có khá nhiều nhà thơ nước ta tên tuổi vận dụng niêm chính sách của lối thơ chữ Hán. Tuy nhiên sức sống của giờ Việt, nói rộng hơn là văn hóa Việt vĩnh cửu đã trỗi dậy ở rất nhiều thi sĩ tài năng và giàu lòng trường đoản cú tôn dân tộc. Những bài bác thơ chữ nôm bất hủ của hồ Xuân hương là vật chứng sống động cho niềm tin dân tộc Việt, phiên bản sắc văn hóa Việt bọn chúng ta.