Soạn Văn Bài Ôn Tập Văn Học Dân Gian Việt Nam

     

Soạn bài Ôn tập văn học dân gian trang 100 SGK Ngữ văn 10. Câu 1. A. Gần như nét trông rất nổi bật trong nghệ thuật biểu đạt nhân vật nhân vật của sử thi là gì?


I - NỘI DUNG ÔN TẬP

1. Định nghĩa, đặc thù cơ phiên bản của văn học dân gian

a. Định nghĩa văn học dân gian: Văn học tập dân gian là hồ hết tác vị nhân dân sáng tạo trong quy trình học tập, sinh hoạt, mang ý nghĩa tập thể, tính truyền miệng, nhằm ship hàng các sinh hoạt lòng tin của tầng lớp dân dã trong làng mạc hội.

Bạn đang xem: Soạn văn bài ôn tập văn học dân gian việt nam

b. Đặc trưng của văn học dân gian, bệnh minh:

- Tính truyền miệng: Là đặc điểm nói lên phương tiện đi lại sáng tác, ngữ điệu nói, khác hoàn toàn với văn học viết (sử dụng ngôn ngữ viết).

Các nhà cửa đã học tập như Sử thi Đăm Săn (dân tộc Ê-đê), truyện thơ Tiễn dặn người yêu (dân tộc Thái), truyện An Dương Vương với Mị Châu, Trọng Thuỷ (dân tộc Kinh), cùng với những bài ca dao, truyện cười, được biến đổi và giữ truyền bằng miệng, về sau, những tác phẩm đã được ghi chép lại.

- Tính tập thể: Là đặc trưng trên phương diện tác giả học dân gian, hay là tác phẩm của nhiều người, do trong quy trình truyền miệng, những người dân tham gia vẫn đang còn quyền thêm, bớt và sáng chế lại khiến cho tác phẩm bao gồm được phong thái tập thể, phán ánh rõ rệt với các tác phẩm văn học viết (có phong thái cá nhân).

các tác phẩm văn học dân gian đã học đều mang ý nghĩa tập thể, là thành phầm sáng tác của tập thể, không mang dấu tích phong cách của cá thể nào.

- Tính thực hành: phục vụ trực tiếp cho phần lớn sinh hoạt trong cuộc sống đời thường của cùng đồng.

2. Hệ thống các thể một số loại văn học dân gian

a. Lập bảng hệ thông tổng hợp những thể loại theo mẫu


Truyện dân gian

Câu nói dân gian

Thơ dân gian

Sân khấu dân gian

Thần thoại

Truyền thuyết

Cổ tích

Ngụ ngôn

Truyện cười

Tục ngữ 

Câu đố

Sử thi

Truyện thơ

Ca dao

Chèo

Tuồng đồ, những trò diễn (Có tích trò)


b. Khối hệ thống đặc trưng của một trong những thể nhiều loại chính


TT

Thể loại

Ví du

Đặc trưng

1

Sử thi anh hùng

Đăm Săn

Kể về các nhân vật nhân vật thời hình thành những dân tộc với thể hiện thái độ tôn vinh, có đặc điểm thần linh, kỳ ảo.

2

Truyền thuyết

An Dương Vương

Kể về các nhân vật định kỳ sử, có liên quan đến thần linh

3

Cổ tích

Tấm Cám

Kể về cuộc tranh đấu giữa cái thiện và cái ác, nhằm mục tiêu bênh vực dòng thiện, có các yếu tố kỳ ảo gia nhập hỗ trợ.

4

Truyện cười

Tam đại con gà

Kể về phần đông điều nghịch lý, mất từ nhiên, nhằm mục tiêu giải trí hoặc phê phán.

5

Ca dao

Các bài bác ca dao sẽ học

Thể hiện nay tình cảm, vai trung phong tư, nguyện vọng của thế hệ bình dân.

6

Truyện thơ

Tiễn dặn fan yêu

Kể lại những mẩu chuyện tình cảm, cũng có thể có đấu tranh chống cái ác như dưới bề ngoài bài thơ dài.


3. Lập bảng tổng hợp, so sánh những thể các loại theo chủng loại (SGK):

*


 Câu 4. 

a. Ca dao than thân hay là lời của ai? vì sao? Thận phận của các con tín đồ ấy hiện tại lên như thế nào, bằng những so sánh, ẩn dụ gì?

b. Nêu gần như biện pháp nghệ thuật thường sử dụng trong ca dao.

Trả lời:

a. Ca dao than thân thường là lời của ai? vày sao? Thân phận của những người ấy hiện lên như vậy nào? bằng những đối chiếu ẩn dụ gì?

- Ca dao than thân là lời của rất nhiều người bình dân, vì những người dân phụ nữ dân gian trong làng mạc hội phong kiến buộc phải chịu các điều bất hạnh, họ đề nghị chịu các tầng áp bức.

Thân phận fan phụ nữ dân dã hiện lên trong bài ca dao than thân như thể những số phận cần thiết tự chủ, không ra quyết định được vận mệnh của mình. Họ thường xuyên ví bản thân như “tấm lụa đào” thân chợ, như “hạt mưa sa” thân trời, như “giếng giữa đàng” băn khoăn vận may rủi sẽ rơi vào tình thế tay ai.

- Ca dao yêu thương thương, chung thủy đề cập đến niềm yêu đương nỗi nhớ, tình yêu mặn mà, thuỷ chung son sắt.

Ca dao thường nhắc đến “cái khăn” để bộc lộ tình yêu bởi vì đó là hầu hết hình hình ảnh gần gũi, được lựa chọn để hình mẫu cho tình cảm, mang lại khát vọng, tình thân của quần chúng lao động.

Ca dao cũng hay sử dụng các biểu tượng “cây đa”, “bến nước”, “con thuyền”, “gừng cay”, “muối mặn” nhằm nói lên tình nghĩa của mình vì các sự đồ vật ấy bao hàm nét tương đồng, gần gũi với cảm xúc của con tín đồ nông làng mạc Việt Nam.

- so sánh tiếng cười tự trào và tiếng cười phê phán thôn hội vào ca dao hài hước: Đây số đông là các tiếng cười hóm hỉnh, thông minh, hài hước. Điều này cho thấy tâm hồn người dân dã luôn sáng sủa trước cuộc đời còn nhiều nỗi lo toan, vất vả.

b. Những giải pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong ca dao


Biện pháp nghệ thuật

Ý nghĩa

Ví dụ

So sánh

Là cách đối chiếu sự thiết bị này với việc vật không giống trên cơ sở những nét kiểu như nhau.

Thân em như tấm lụa đào... Thân em như củ ấu gai... Thân em như giêng thân đàng...

Muối mặn... Gừng cay... (như đôi ta tình nặng nề nghĩa dày)

Ẩn dụ

Là phương pháp lấy tên của sự vật này để nói sự đồ dùng khác (vắng mặt) trên đại lý những nét tương đương nhau.

Mặt trăng sánh với mặt trời...

Khăn thương ghi nhớ ai

Hoán dụ

Là phương pháp lấy tên của sự việc vật này nhằm nói sự vật khác trên đại lý những quan hệ gần nhau (toàn thể - cỗ phận,...).

Mắt thương lưu giữ ai.

Nói quá

Tức phóng đại, gồm ít nói nhiều, có nhỏ nói to tốt ngược lại.

Ước gì sông rộng lớn một gang... Lỗ mũi mười tám gánh lông.

Nói ngược

Cách nói tạo cho những gì trái trái lại nằm trong vẻ ngoài thuận chiều.

Làm trai cho đáng buộc phải trai - Khom sườn lưng uốn gối gánh nhị hạt vừng.

Tương phản

Cách nói sản xuất thành nhì vế ngược nhau.

Xem thêm: Quy Định Về Độ Tuổi Làm Chứng Minh Nhân Dân Gắn Chíp? Những Qui Định Về Cấp Chứng Minh Nhân Dân

Chồng fan đi ngược về xuôi

Chồng em ngồi phòng bếp sờ đuôi bé mèo.


Phần II


Video gợi ý giải


II - BÀI TẬP VẬN DỤNG 

Câu 1 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

a. Những nét nổi bật trong nghệ thuật biểu đạt nhân vật nhân vật của sử thi là gì?

b. Nhờ vào những thủ pháp đặc trưng đó, vẻ đẹp nhất của người nhân vật sử thi đã được lý tưởng hóa như thế nào?

Trả lời:

a. Những nét trông rất nổi bật trong nghệ thuật diễn đạt nhân vật anh hùng của sử thi:

- diễn đạt bằng hầu như hình ảnh so sánh:

“Thế là Đăm săn lại múa. Chàng múa bên trên cao, gió như bão. đại trượng phu múa dưới thấp, gió như lốc... (đoạn giữa).

bắp chân chàng to bởi cây xà ngang, bắp đùi đại trượng phu to bằng ống bễ, sức nam giới ngang với sức voi đực, hơi thở cánh mày râu ầm ầm tựa sấm dậy (Đoạn cuối).

- áp dụng hình hình ảnh phóng đại:

“Khi nam nhi nhảy múa chạy nước kiệu, trái núi cha lần rạn nứt, cha đồi tranh nhảy rễ bay tung (đoạn giữa).

“Bà con xem, Đăm Săn uống chần chờ say, ăn uống không biết no, chat chit không biết chán (đoạn cuối).

- thủ pháp trùng điệp: nằm tại vị trí nội dung của những câu văn và ở cả phương thức thể hiện. Những hành động, tương tự như đặc điểm của Đăm Săn mọi được luyến láy các lần nhằm khiến cho sự kì vĩ, phệ lao: "Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây", "Bắp chân quý ông to bằng cây xà ngang... Đăm Săn vốn ngang tàng từ trong bụng mẹ",...

- thực hiện yếu tố kỳ ảo: trong đoạn trích, cũng chính vì Đăm Săn thành công Mtao Mxây còn có vai trò rất quan trọng đặc biệt của ông Trời. Đó là nhân vật dụng thần linh theo quan niệm của người Ê-đê thời xưa, cũng chính là yếu tố kỳ ảo vào truyện dân gian nói chung.

b. Tính năng của câu hỏi sử dụng các biện pháp thẩm mỹ và nghệ thuật trên: góp phần tạo nên dư âm hùng tráng, vẻ đẹp rực rỡ tỏa nắng trong nghệ thuật diễn đạt chân dung nhân thứ anh hùng, vẻ đẹp mắt của người nhân vật sử thi được hài lòng hóa.

Câu 2 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Căn cứ vào thảm kịch Mị Châu - Trọng Thủy hãy lập bảng và ghi nội dung trả lời theo chủng loại dưới đây.

Trả lời:

*

Câu 3 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Phân tích truyện cổ tích Tấm Cám để triển khai rõ đặc sắc nghê thuật của truyện là việc chuyển vươn lên là hình tượng nhân đồ vật Tấm (SGK)

Trả lời:

Một vào những đặc sắc về thẩm mỹ và nghệ thuật của truyện Tấm Cám, là sự chuyển hóa liên tục của nhân vật dụng Tấm, từ vị trí yếu đuối, thụ động, đến chỗ cương cứng quyết giành lại cuộc sống và hạnh phúc cho mình. Điều đó rất có thể thấy rõ qua hai tiến trình trong cuộc sống của nhân vật:

- quy trình tiến độ đầu: Tấm chỉ với một cô nàng yếu đuối, bị động (từ đầu đến "Tấm bị tiêu diệt hóa thành bé chim tiến thưởng anh"). Trong đoạn này, nhân đồ vật Tấm chủ yếu mở ra là bé người bé dại bé, yếu hèn đuối, bị áp bức... Chỉ biết khóc khi bị áp bức. Để nhân trang bị vượt qua được ngang trái, phần nhiều phải nhờ đến sự cung cấp từ phía bên ngoài (Bụt).

- từ bỏ chỗ hóa thành chim xoàn anh đến khi kết thúc truyện, nhân vật có sự chuyển hóa thành chủ động, nhất quyết đấu tranh giành lại cuộc đời và niềm hạnh phúc cho mình: trong đoạn này, Tấm trở nên chủ động, kiên quyết, trẻ trung và tràn đầy năng lượng hơn. Biểu thị của phần nhiều phẩm chất đó qua tiếng chim rubi Anh (Giặt áo ông xã tao - Thì giặt mang đến sạch...), qua tiếng size cửi (Kẽo cà ẽo ẹt - đem tranh chồng chị - Chị khoét đôi mắt ra); qua cả bài toán hóa thân qua những kiếp khác; kiếp làm bé chim, kiếp làm cây xoan, cây thị... Và sau cuối trở về kiếp bé người.

rất có thể nói, sở dĩ gồm sự cải cách và phát triển về tính phương pháp như vậy bởi vì ban đầu, Tấm chưa ý thức được thân phận của mình, những xích míc thì không tới mức căng thẳng và quyết liệt. Hơn nữa, Tấm lại sở hữu sự trợ giúp của nhân đồ gia dụng thần kỳ yêu cầu còn thụ động. Ở quy trình sau, mâu thuẫn bước đầu quyết liệt đẩy Tấm vào thế đề nghị đấu tranh nhằm giành lại cuộc sống và niềm hạnh phúc của mình. Sự cải cách và phát triển tính giải pháp của nhân trang bị Tấm cũng cho biết sức sống bạt tử của nhỏ người trước việc vùi dập của những thế lực thù địch. Nó là sự chiến thắng của điều thiện trước điều ác trong cuộc sống.

Câu 4 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Lập bảng ghi nội dung các truyện mỉm cười đã học theo chủng loại (SGK, tr. 102) 

Trả lời:


Truyện

Đôi tượng cười

Nội dung cười

Tình huống cười

Cao trào

Tam đại con gà

Thầy trang bị dốt

Thói sĩ diện hão, đã dốt lại hay giấu dốt

Thầy bị học trò hỏi dồn, tốt nhất là bạn nhà chất vấn

Thầy bịa ra "Dủ dỉ là chị bé công, bé công là ông con gà" để chống chế

Nhưng nó phải bởi hai mày

Quan tham

Thói tham ô, ăn ăn năn lộ

Hai tín đồ cùng ăn năn lộ, quan liêu xử kiện dựa theo số chi phí nhận ăn năn lộ

Cử chỉ của nả và ông Lý, ngầm liên quan với lời ông Lý: "Tao biết mày phải, nhưng mà nó còn phải bằng hai mày".


Câu 5 (trang 101 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Điền tiếp vào sau những từ "Thân em như... " và "Chiều chiều... "để thành những bài xích ca dao trọn vẹn:

Trả lời:

a. Điền tiếp

- Thân em như tấm lụa điều

 Đã đông kẻ hài lòng lại nhiều kẻ ưa

- Thân em như miếng cau khô

Người khôn tham mỏng, fan thô tham dày

- Thân em như tấm lụa đào

Dám đâu xé lẻ vuông nào cho ai

- Chiều chiều ra đứng bờ sông

Muốn về với mẹ mà không tồn tại đò

- Chiều chiều chim rét mướt kêu chiều

Bâng khuâng nhớ bà bầu chín chiều ruột đau

- Chiều chiều ra đứng lầu tây

Thấy cô gánh nước tưới cây ngô đồng...

=> bắt đầu các bài bác ca dao theo motip vậy nên có chức năng tạo ra kinh nghiệm để bạn nghe dễ tiếp nhận.

b. Thống kê các hình ảnh so sánh, ẩn dụ một trong những bài ca dao đang học;


Các hình ảnh so sánh

Các hình hình ảnh ẩn du

- Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

- Thân em như củ ấu gai

Ruột trong thì trắng vỏ quanh đó thì đen

- bản thân ơi mình nhớ ta chăng

Ta như sao Vượt hóng trăng giữa trời

- Muối cha năm muối vẫn đang còn mặn

Gừng chín mon gừng hãy còn cay

Đôi ta tình nặng nghĩa dày

Có xa nhau đi chăng nữa, tía vạn sáu nghìn ngày bắt đầu xa.

- mặt trăng sánh với khía cạnh trời

Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng...

- Khăn thương nhớ ai

Khăn rơi xuống đất...

Đèn thương lưu giữ ai

Mà đèn không tắt...

 


- phân tích và lý giải lý do: quần chúng lao rượu cồn lấy những hình ảnh so sánh ẩn dụ này trong thực tiễn lao đụng sản xuất hằng ngày. Những người dân đi nhanh chóng về khuya thường bắt gặp sao Mai, sao Hôm, sao Vượt khôn cùng gần gũi, những người dân nông dân thấy "gừng cay, muối hạt mặn" loại khăn, mẫu đèn... Là những vật rất quen thuộc...

công dụng nghệ thuật của các hình ảnh so sánh, ẩn dụ trong ca dao. Tạo nên tình cảm của người dân dã được diễn đạt một cách bí mật đáo, sâu sắc, tinh tế và đậm chất tính dân tộc.

c. Tìm kiếm thêm một số câu ca dao nói về chiếc khăn, chiếc áo, nỗi nhớ của rất nhiều đôi lứa đã yêu, hình tượng cây đa, bến nước, nhỏ thuyền, gừng cay, muối hạt mặn...

học sinh tự sưu tầm.

Câu 6 (trang 102 SGK Ngữ văn 10 tập 1)

Tìm một vài bài bác thơ của những nhà thơ trung đại và tiến bộ có sử dụng chất liêu văn học dân gian để chứng tỏ vai trò của văn hoc dân gian so với văn học tập viết.

Trả lời:

a. Vào văn học trung đại

- Thơ hồ Xuân Hương:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi bố chìm với nước non

Rắn nát mặc dù tay kẻ nặn

 Mà em vẫn giữ lại tấm lòng son

(Bánh trôi nước)

+ "Thân em": cách mở đầu giống với motip ban đầu bằng "thân em" của ca dao.

+ "Bảy nổi bố chìm": áp dụng lời nạp năng lượng tiếng nói của dân gian (thành ngữ)

- Thơ Nguyễn Khuyến:

Đầu trò tiếp khách, trầu ko có

Bác mang lại chơi đây, ta với ta

(Bạn mang lại chơi nhà)

+ rước từ "Miếng trầu có tác dụng đầu câu chuyện" - tục lệ tiếp khách có trầu ko trong dân gian.

b. Vào văn học hiện đại

- bài bác thơ Bài ca xuân 68 của Tố Hữu có đoạn:

Hoan hô Anh giải hòa quân

Kính xin chào Anh, con người mẫu nhất!

Lịch sử hôn Anh, nam nhi trai chân đất

Sống hiên ngang, quật cường trên đời

Như Thạch sanh của nạm kỷ hai mươi

Đoạn thơ gồm sử dụng cấu tạo từ chất trong cổ tích Thạch Sanh:

 Súng nổ rung trời giận dữ

 Người lên như nước vỡ bờ 

Nước nước ta từ ngày tiết lửa

Rũ bùn đứng dậy, sáng sủa lòa...

- Khổ thơ trên có áp dụng 2 hình hình ảnh trong ca dao: hình ảnh "lửa demo vàng" với "bông sen không lấm trong bùn":

Vàng thì thử lửa test than

Chuông kêu test tiếng, tín đồ ngoan test lời

Hình tượng "Lửa demo vàng" dẫn đến việc dùng từ "sáng lòa" trong câu: "Nước nước ta từ máu lửa - Rũ bùn vùng lên sáng lòa"

- Và bài ca dao:

Trong váy gì đẹp bởi sen

Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà lại chẳng hôi tanh mùi bùn

bởi vì ý tứ của bài bác ca dao này cơ mà Nguyễn Đình Thi đã thực hiện từ "bùn" vào "Rũ bùn đứng dậy...

Xem thêm: Cô Đồng Sinh Mới Nhất 2021,Bố Mẹ Rơi Lệ Vì Con,Tâm Linh Hải Dương

Các đơn vị thơ, bên văn phệ thường mang trong ca dao, truyện nói dân gian các yếu tố văn bản và nghệ thuật tạo ra sự tác phẩm của mình.