SOẠN BÀI: CHƠI CHỮ

     

Soạn bài bác Chơi chữ trang 163 SGK Ngữ văn 7 tập 1. Câu 3. Sưu tầm một số cách chơi chữ vào sách báo.

Bạn đang xem: Soạn bài: chơi chữ


THẾ NÀO LÀ CHƠI CHỮ?

Đọc bài bác ca dao sau đây và vấn đáp câu hỏi:

Bà già đi chợ mong Đông,

Bói coi một quẻ lấy ck lợi chăng?

Thầy bói coi quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

1. Em tất cả nhận xét gì về nghĩa của những từ lợi trong bài bác ca dao này?

2. Việc sử dụng từ lợi sống câu cuối của bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ.

3. Việc thực hiện từ lợi như trên có công dụng gì?

Trả lời:

1.

- Từ lợi mà bà già dùng (lợi chăng) tức thị lợi ích, thuận lợi.

- Từ lợi trong lời nói của thầy bói tức thị phần thịt bao quanh chân răng.

2. Việc thực hiện từ lợi sinh sống câu cuối của bài xích ca dao phụ thuộc vào hiện tượng đồng âm khác nghĩa của từ ngữ

3. Cách vận dụng như vậy gây cảm giác bất ngờ thú vị. Câu vấn đáp của thầy bói tuy đượm chút hài hước nhưng không cay độc.


Phần II


Video gợi ý giải


CÁC LỐI CHƠI CHỮ

Ngoài các lối chơi chữ như làm việc mục I, còn đầy đủ lối chơi chữ khác. Em hãy chỉ rõ lối chơi chữ trong các câu bên dưới đây.

1. Sánh cùng với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc sống Đông Dương.

 (Tú Mỡ)

2. không bến bờ muôn mẫu mã một màu mưa

Mỏi mắt liên miên mãi mịt mờ

(Tú Mỡ)

3.

Xem thêm: Những Câu Nói Hay Về An Toàn Giao Thông Hay, Những Khẩu Hiệu An Toàn Giao Thông Hay

bé cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo dòng nằm bên trên mái kèo,

Trách phụ huynh em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

(Ca dao)

4.  Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

trái ngon mập mãi cho ai đẹp mắt lòng.

Mời cô mời bác nạp năng lượng cùng,

Sầu riêng nhưng hóa vui tầm thường trăm nhà.

(Phạm Hổ)

Trả lời:

(1) Dựa vào hiện tượng lạ gần âm: ranh tướng ngay gần với danh tướng tuy vậy nghĩa hoàn toàn khác nhau. Danh tướng là vị tướng tốt được lưu danh; còn ranh tướng là kẻ ranh ma – ý mỉa mai – chế giễu.

(2) Mượn phương pháp nói điệp âm: hai câu thơ điệp âm "m" tới 14 lần ⟹ miêu tả sự mịt mù của không khí đầy mưa.

(3) Nói lái: Cá đối nói lái thành cối đá - Mèo cái nói lái thành mái kèo ⟹ nhằm miêu tả sự trái khoáy, sự hẩm hiu của duyên phận.

(4) Dựa vào hiện tượng kỳ lạ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa.

Sầu riêng - danh từ - chỉ một các loại trái cây ngơi nghỉ Nam Bộ

Sầu riêng - tính từ - chỉ sự buồn phiền riêng bốn của nhỏ người.


Phần III

LUYỆN TẬP


Câu 1


Video lí giải giải


Trả lời câu 1 (trang 165 SGK Ngữ Văn 7 Tập 1)

Trong bài bác thơ trên, cho thấy thêm tác giả sẽ dùng những từ ngữ nào để chơi chữ?

Chẳng nên liu điu vẫn như là nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha.

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra,

 Từ nay Trâu Lỗ chuyên nghề học,

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

Lời giải bỏ ra tiết:

- Liu diu, hổ lửa, mai gầm, ráo, lằn, lưng, lổ... Là tên những loài rắn.

- Lối nghịch chữ sản phẩm hai dùng từ ngữ đồng âm:

+ liu điu: tên một loài rắn bé dại (danh từ); cũng có nghĩa là nhẹ, chậm rãi yếu (tính từ)

+ Rắn: chỉ chung những loại rắn (danh từ); chỉ đặc thù cứng, khó khăn tiếp thu (tính từ): cứng rắn, cứng đầu.

Xem thêm: Định Luật 2 Niu Tơn - Lý Thuyết Ba Định Luật Niutơn


Trả lời câu 4 (trang 166 SGK Ngữ Văn 7 Tập 1)

Trong bài xích thơ bác bỏ Hồ đã sử dụng lối nghịch chữ như thế nào?

Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng, từ làm thế nào đây?

Ăn quả ghi nhớ kẻ trống cây,

Phải chăng khổ tận mang lại ngày cam lai?

Lời giải chi tiết:

Trong bài xích thơ này, bác bỏ Hồ đã đùa chữ bằng các từ đồng âm: cam. Thành ngữ Hán việt: khổ tận cam lai (khổ: đắng; tận: hết; cam: ngọt; lai: đến)

Nghĩa bóng của thành ngữ này là hết cực khổ đến thời điểm sung sướng. “Cam” trong “cam lai” và “cam” trong gói “cam” là đồng âm.