Phân tích đoạn thơ cảnh ngày xuân

     


*

Trang công ty » Văn mẫu mã lớp 9 Tập 1: đối chiếu đoạn trích “Cảnh ngày xuân” trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

Bạn đang xem: Phân tích đoạn thơ cảnh ngày xuân


Đề bài: đối chiếu đoạn trích “Cảnh ngày xuân” trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

Bài làm

Nếu như trong khúc trích “Chị em Thúy Kiều”, người đọc thấy được khả năng nghệ thuật tả người của Nguyễn Du trong bài toán khắc họa bức chân dung duyên dáng, sắc đẹp tài toàn diện của hai chị em Vân – Kiều thì đến với đoạn trích “Cảnh ngày xuân”, bạn đọc một lần nữa lại thấy được thẩm mỹ và nghệ thuật tả cảnh, tả tình lạ mắt của Nguyễn Du trong bức tranh mùa xuân thấm đượm tâm hồn bé người.

Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” nằm ở sau đoạn tả tài, tả sắc của chị em Thúy Kiều. Qua đoạn thơ, Nguyễn Du dựng lên bức tranh thiên nhiên và liên hoan tiệc tùng mùa xuân trong tiết tỏ bày thật tươi sáng, sinh sống động. Đây là đoạn thơ chi phí đề, dẵn dắt thực trạng để rồi trong cuộc du xuân của Kiều, Kim – Kiều đã gặp gỡ nhau rồi tự do đính ước…

Trước hết, bốn câu thơ mở đầu, với nghệ thuật chấm phá độc đáo tả ít gợi nhiều, Nguyễn Du đã tạo nên một bức ảnh thiên nhiên ngày xuân tươi đẹp, giàu sức xuân:

Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã kế bên sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

Hai câu thơ đầu vừa có sức gợi về thời gian, lại vừa có sức gợi về không gian. Mùa xuân thấm thoát trôi qua thật nhanh như thoi đưa. Cả ngày xuân có chín mươi ngày thì nay đã qua tháng giêng, tháng hai và bước sang tháng sản phẩm ba. Ánh sáng của ngày xuân dịu nhàng, trong veo, lan tỏa, trải nhiều năm khắp muôn nơi. Bên trên nền trời cao là những đàn chim én mùa xuân đang chao nghiêng cất cánh lượn. Dưới mặt đất là 1 trong thềm cỏ xanh non vô tận chạy ra rất xa tắp. Động tự “tận” làm cho cho không gian mùa xuân như đang giãn nở, ngày càng không ngừng mở rộng ra biên độ và bao che cả không khí xuân là một greed color biếc của cỏ lá. Trên nền cỏ xanh biếc ấy là những hoa lá lê điểm vài nhan sắc trắng gợi lên sự tinh khôi, new mẻ. Giải pháp đảo ngữ có tính năng tô đậm thêm với làm nổi bật hơn sức trắng của hoa lê bên trên nền cỏ mùa xuân. Chỉ bằng bốn câu thơ ngắn gọn mà lại dưới ngòi cây bút và cách biểu đạt thần tình, Nguyễn Du đã tạo ra một tranh ảnh xuân tinh khôi, vào trẻo, thanh khiết cùng giàu mức độ sống, với đậm hơi thở của hồn xuân khu đất Việt.

Tám câu thơ tiếp theo, là phong cảnh lễ – hội vào tiết thanh minh mùa xuân. Ở hai câu thơ đầu, người sáng tác đã ra mắt khái quát về hai vận động chính của mùa xuân: Lễ tảo tuyển mộ và hội đạp thanh trong máu tháng tía mùa xuân.

Thanh minh trong ngày tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh

Lễ tảo tuyển mộ là một nét xin xắn văn hóa, đặc trưng cho đạo lí biết ơn, tri ân tiên tổ bằng việc sửa sang phần chiêu mộ của mái ấm gia đình người thân sẽ khuất. Sau khi tiệc tùng tảo tuyển mộ diễn ra xong xuôi thì đó cũng là cơ hội cho rất nhiều trai tài gái dung nhan được gặp gỡ gỡ, hứa hò, giao duyên trong tiệc tùng đạp thanh. Không khí tưng bừng, nhộn nhịp và tấp nập trong những đợt nghỉ lễ hội ngày xuân đã được Nguyễn Du biểu đạt qua khối hệ thống những từ bỏ ngữ nhiều tính chế tác hình và biểu cảm:

Gần xa háo hức yến anh

Chị em tìm sửa bộ hành đùa xuân

Dập dìu a ma tơ giai nhân

Ngựa xe cộ như nước quần áo như nêm.

Từ ghép (gần xa, yến anh, chị em, ngựa xe, áo quần) kết phù hợp với các trường đoản cú láy (nô nức, dập dìu, sắm sửa) có tác dụng gợi buộc phải không khí hội xuân rất là đông vui, rộn ràng. Hình hình ảnh ẩn dụ: “nô nức yến anh” gợi lên hình ảnh từng đoàn người sống động đi du xuân như chim én, chim oanh xôn xao, náo nức, tình tứ. Hình hình ảnh so sánh: “Ngựa xe pháo như nước; xống áo như nêm” miêu tả những đoàn tín đồ trong hội xuân siêu nhộn nhịp; từng đoàn, từng đoàn tín đồ chen vai ních cánh đi trẩy hội, đông vui, rộn ràng

Tóm lại: Bằng bài toán sử dụng các biện pháp tu trường đoản cú ẩn dụ, so sánh, kết hợp với khối hệ thống những từ bỏ ngữ giàu đặc thù tạo hình cùng biểu cảm, đơn vị thơ đã gợi lên một không khí ngày xuân vừa đông vui, tấp nập; lại vừa tình tự và thướt tha khi tất cả sự góp mặt của những nam thiếu phụ tú, trai tài, gái sắc.

Trong ngày hội xuân ấy không chỉ có có niềm vui mà còn tồn tại những khoảng tầm lặng của lễ tảo mộ trong nhì câu thơ:

Ngổn ngang gò đụn kéo lên

Thoi kim cương vó rắc tro tiền tài bay

Nếu Hội đấm đá thanh hiện lên với không khí hết sức tươi vui, rộn rã, nô nức thì Lễ tảo tuyển mộ lại gợi một ít đượm ảm đạm và hướng đến đạo lí tốt đẹp nghỉ ngơi đời qua hành vi rắc thoi vàng cùng đốt tiến thưởng mã cho người đã khuất. Đó là truyền thống lâu đời “Uống nước lưu giữ nguồn” cùng lối sông ân nghĩa, thủy chung xuất sắc đẹp của văn hóa dân tộc.

Qua tám câu thơ, tác giả đã tương khắc họa thành công truyền thống văn hóa tiệc tùng mùa xuân của dân tộc. Đồng thời, phía trên cũng là một trong những dụng ý nghệ thuật thâm thúy của tác giả: mượn ngày hội béo làm bối cảnh, nền móng để mô tả cuộc gặp mặt gỡ quan trọng đặc biệt giữa Thúy Kiều với Kim Trọng.

Đến sáu câu thơ cuối, bằng thẩm mỹ và nghệ thuật “tả cảnh ngụ tình”, Nguyễn Du đã miêu tả thời điểm dứt của ngày hội xuân thấm đượm hồn người một chút buồn xao xuyến. Đó là size cảnh người mẹ Kiều du xuân trở về:

Tà tà nhẵn ngả về tây

Chị em thơ thẩn dan tay ra về

Bước dần theo ngọn tiểu khê

Lần xem cảnh quan có bề thanh thanh

Nao nao dòng nước uốn quanh

Dịp mong nho nhỏ tuổi cuối ghềnh bắc ngang.

Xem thêm: Đề Cương Học Kì 1 Ngữ Văn 9 Bài Đấu Tranh Cho Một Thế Giới Hòa Bình

Cảnh vẫn mang chiếc dịu nhẹ, yên ả của ngày xuân tuy vậy bóng dương đang “tà tà ngả về tây”. Khung cảnh náo nức, tưng bừng của ngày hội xuân đã và đang kết thúc. Trong lòng người xen lẫn đa số xúc cảm xao xuyến xao xuyến. Cảnh vật không khí đã được co gọn lại trong bước đi của người ra về, của dòng nước tiểu khê và loại cầu nho nhỏ. Những từ láy: “nao nao, tà tà, thơ thẩn, thanh thanh” không chỉ có tác dụng diễn đạt trạng thái của cảnh vật cơ mà còn bộc lộ tâm trạng của bé người: lưu giữ luyến, bịn rịn, bâng khuâng trọn vẹn đối lập với không khí với ngày lễ hội hội mùa xuân vào buổi sáng sớm. Đồng thời gieo vào lòng tín đồ đọc đa số linh cảm về một điều sắp đến sửa xảy ra, như là việc dự báo trước cuộc gặp gỡ gỡ nấm mồ Đạm Tiên với sự chạm mặt gỡ của nhì con tín đồ trai tài gái sắc: Thúy Kiều – Kim Trọng. Nắm lại, với bút pháp tả cảnh ngụ tình, kết phù hợp với việc sử dụng hệ thống những tự láy, hình ảnh giàu tính tạo thành hình với biểu cảm, tác giả đã xung khắc họa bức tranh chiều tà trong ngày hội xuân thấm đượm trung ương trạng của con người nhân vật. Qua đó cho biết thêm được tài năng miêu tả tâm trạng con bạn của Nguyễn Du.

Nếu như vào “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh tâm Tài Nhân, tác giả chỉ gồm đúng một câu dẫn dắt “một hôm nhằm mục tiêu vào ngày tiết Thanh minh…” để rồi kế tiếp kể về cuộc gặp gỡ mộc nhĩ mồ Đạm Tiên với Kim Trọng tuy nhiên Nguyễn Du đã phụ thuộc đó vẽ lên một tranh ảnh xuân thắm bởi thơ, cùng với vẻ đẹp mắt riêng, có đậm cảnh xuân đất trời nước Việt. Như vậy, qua đoạn trích “Cảnh ngày xuân”, họ thấy được khả năng nghệ thuật “tả cảnh ngụ tình” hết sức lạ mắt của Đại thi hào Nguyễn Du. Bên dưới ngòi bút sáng chế thần tình,cùng phần đa dung cảm nghệ thuật độc đáo về mùa xuân, Nguyễn Du vẫn phác họa thành công xuất sắc một bức ảnh thiên nhiên, liên hoan mùa xuân tươi đẹp, trong sáng và sinh sống động, ngấm đượm lòng người.

Đề bài: đối chiếu đoạn trích Cảnh ngày xuân

Bài làm

Không chỉ là 1 trong nhà văn tài cha trong thẩm mỹ và nghệ thuật tả người, Nguyễn Du còn trầm trồ là tín đồ vô cùng xuất sắc trong nghệ thuật diễn đạt thiên nhiên. Bức ảnh nào bên dưới ngòi bút của ông cũng trở nên có thần, có hồn nhờ cất hộ gắm bao xúc cảm của nhân vật. Cảnh ngày xuân là bức tranh thiên nhiên như vậy, bức ảnh ấy không những đẹp, hợp lý về color mà còn miêu tả những cung bậc tình cảm khác biệt của mẹ Thúy Kiều.

Câu thơ mở đầu là khung cảnh ngày xuân tuyệt mĩ:

Ngày xuân bé én chuyển thoi

Thiều quang quẻ chín chục đã ngoại trừ sáu mươi.

Những cánh én trao nghiêng, bay lượn trên thai trời tựa như những cái thoi đưa, Nguyễn Du đã chọn lựa hình hình ảnh thật tiêu biểu, thật quánh sắc. Lúc này, mùa xuân đã ở vào cuối tháng ba, vào thời điểm viên mãn, tròn đầy, đẹp đẽ nhất. Đó là không gian tràn ngập ánh sáng, rực rỡ, huy hoàng. Nhưng mà ẩn đằng sau thú vui sướng còn cho thấy sự nuối tiếc của mẹ Thúy Kiều vì cảnh xuân, ngày xuân, sắc xuân đã trôi qua vượt nhanh. Nhì câu thơ không chỉ là đơn thuần thông tin thời gian ngày xuân đã “ngoài sáu mười” nhưng còn cho thấy một mùa xuân ấm áp, ngọt ngào. Trước vẻ đẹp đó ko khỏi có tác dụng lòng người xao xuyến, vui miệng và cũng có thể có chút nuối tiếc, ngậm ngùi về việc chảy trôi của thời gian.

Hai câu thơ tiếp theo, bởi vài nét cây bút chấm phá, Nguyễn Du sẽ vẽ nên một bức tranh ngày xuân tuyệt tác:

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê white điểm một vài ba bông hoa

Bức tranh tràn ngập màu xanh lá cây tươi non, mỡ chảy xệ màng của cỏ, greed color ấy ngập đầy khắp không gian, kéo dãn đến tận chân trời, cho biết sức sống mạnh khỏe mẽ, mịn màng của mùa xuân. Như để làm nổi bật bức tranh mùa xuân Nguyễn Du “điểm” một vài cành hoa lê vào bức ảnh ấy. Hoa lê trắng tinh khôi, dù người sáng tác không biểu đạt mùi hương, nhưng có lẽ người phát âm cũng hoàn toàn có thể tưởng tượng được hương thơm thanh nhã, nhẹ dàng, thuần khiết như chính màu sắc của loài hoa đó. Thành công xuất sắc của Nguyễn Du ấy là làm cho bức tranh trở cần sống động, như đang cựa quậy tràn đầy nhựa sinh sống khi thực hiện động từ bỏ “điểm”, khiến cho bức tranh không tĩnh như trong thơ cổ trung quốc “Phương thảo liên thiên bích/ Lê bỏ ra sổ điểm hoa” nhưng sinh động, tràn đầy sức sống. Bức tranh xinh xắn là sự hòa quyện tinh tế của hai sắc đẹp xanh cùng trắng, làm cho không gian vừa sở hữu nét tươi tốt, tròn đầy lại vừa mang sự trong trẻo, tinh khiết.

Trong khung cảnh mùa xuân xinh tươi là hình hình ảnh đoàn tín đồ nối nhau đi rã hội: “Thanh minh trong ngày tiết tháng ba/ Lễ là tảo mộ, hội là đánh đấm thanh”. Người sáng tác sử dụng đái đối cùng rất nghệ thuật bóc từ “lễ” cùng “hội” làm hai vế góp tác giả mô tả hai vận động diễn ra trong hội xuân: lễ tảo chiêu tập và hội đạp thanh. Câu thơ cho thấy nét văn hóa xinh tươi của dân tộc ta tưởng nhớ về công ơn của rất nhiều người đã mất. Đó là truyền thống tốt đẹp của dân ta “Uống nước ghi nhớ nguồn”, lối sinh sống ân tình, trân trọng và biết ơn ông cha, tổ tiên: “Ngổn ngang gò đống kéo lên/ Thoi vào vó rắc, tro tiền vàng bay”. Không chỉ có vậy câu thơ còn khái lược về nét văn hóa truyền thống khác của dân tộc ta chính là du xuân đầu năm. Đây là thời điểm để hầu hết nam phụ nữ tú chạm mặt gỡ nhau, cùng nhau hưởng thụ vẻ đẹp của mùa xuân. Không khí lễ hội diễn ra vô cùng náo nức, tươi vui. Người sáng tác sử dụng liên tiếp các từ hai âm tiết: ngay gần xa, yến anh, chị em,… cùng với các từ láy : nô nức, dập dìu,.. đã cho biết tâm trạng náo nức, hân hoan của lòng bạn trong liên hoan tiệc tùng mùa xuân. Để tạo thêm không khí sống động đó, Nguyễn Du còn áp dụng hình ảnh ẩn dụ “nô nức yến anh”, một phương diện gợi hình hình ảnh đoàn người sống động đi du xuân, ngoài ra gợi lên đầy đủ tiếng xôn xao, phần nhiều cuộc trò chuyện, gặp mặt gỡ, làm cho quen của không ít đôi uyên ương trong lần đầu gặp gỡ gỡ. Không những rộn ràng mà không gian còn cực kỳ đông đúc: “Ngựa xe như nước, áo quân như nêm”. Qua tám câu thơ tiếp, thi nhân không chỉ có khắc họa thành công nét xin xắn văn hóa của dân tộc bản địa ta mà lại đằng sau này còn được xem là không gian tạo cho cuộc gặp gỡ số phận giữa đàn bà Kiều tuyệt nhan sắc giai nhân và cánh mày râu Kim nho nhã, phong lưu.

Trời dần về chiều, lễ với hội đã và đang dần vơi dần, bớt dần, người mẹ Thúy Kiều thẩn thơ ra về, không gian có nào đấy hiu quạnh, gợi yêu cầu nỗi bi thảm man mác trong tâm địa người đi hội, đặc biệt là trong lòng cô Kiều nhiều sầu nhiều cảm:

Bước dần theo ngọn tè khê

Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nao nao dòng nước uốn quanh

Dịp mong nho nhỏ dại cuối ghềnh bắc ngang

Những hình hình ảnh “tiểu khê” “nho nhỏ” mô tả một không gian bé nhỏ nhỏ, lấn sân vào chiều sâu, trong khi mọi sự vật đều bé dại dần, nhạt dần, phảng phất nỗi buồn, nỗi tiếc nuối nuối vào chốc lát ngày tàn. Trong khúc thơ tác giả sử dụng tía từ láy “thanh thanh” “nao nao” “nho nhỏ” vừa giàu giá bán trị chế tác hình vừa giàu cực hiếm biểu cảm. Đặc biệt trường đoản cú “nao nao” không chỉ gợi tả về dòng nước đang chảy ngoại giả thể hiện trung khu trạng xao xuyến, bồi hồi, đầy trọng điểm tình của nhân vật. Toàn bộ những từ láy này khiến cho khung cảnh nhuốm đầy màu sắc tâm trạng. Đó là cảm hứng bâng khuâng, xao xuyến, nuối tiếc và một nỗi bi lụy nhẹ nhàng. Với thẩm mỹ tả cảnh ngụ tình, Nguyễn Du ko chỉ diễn tả bức tranh ngày xuân mà còn diễn tả được chổ chính giữa hồn nhạy cảm cảm, trong trắng của những người thiếu nữ.

Để tạo cho sự thành công cho bức tranh mùa xuân, Nguyễn Du đã áp dụng tài tình văn pháp tả cảnh ngụ tình: ko chỉ cho thấy một ngày xuân đẹp đẽ, khung cảnh du xuân nhộn nhịp mà cho cho biết thêm những rung cảm tinh tế, thâm thúy của nhân vật. Ngôn ngữ thơ phong phú, đa dạng: sử dụng những từ láy, tự ghép giàu giá trị tạo nên hình với biểu cảm. Nhịp thơ thay đổi linh hoạt biểu hiện được cảm hứng của nhân vật.

Xem thêm: Từ Khóa: Truc Tiep Bong Da Ket Qua Bong Da Nu Dong A, Bong Da Truc Tiep

Trích đoạn Cảnh ngày xuân đã mang đến ta thấy ngòi bút chức năng của Nguyễn Du. Bởi những đường nét chấm phá tất cả hồn đang dựng lên trước mắt fan đọc bức tranh thiên nhiên và tiệc tùng, lễ hội mùa xuân rực rỡ, vui tươi. Và qua đó cũng cho biết thêm tầm hồn nhạy cảm, sắc sảo của đầy đủ con người trẻ tuổi mà ở đây là Thúy Kiều.